Du học Trung Quốc nên lựa chọn hãng hàng không nào? Bay thẳng

Với chuyến bay nhập học đầu tiên, hãy lựa chọn hãng hàng không theo đúng thứ tự này: hãng có chuyến bay thẳng tới sân bay của thành phố nhập học, rồi tới mức hành lý ký gửi, rồi tới giờ hạ cánh, cuối cùng mới tới giá vé. Bắc Kinh, Thượng Hải và Quảng Châu là ba điểm dễ nhất, gần như ngày nào cũng có chuyến thẳng, với cả nhóm hãng Việt Nam là Vietnam Airlines và Vietjet lẫn nhóm hãng Trung Quốc gồm Air China, China Southern, China Eastern. Thành Đô, Nam Kinh, Côn Minh và Nam Ninh thì hẹp hơn hẳn: ít hãng, ít chuyến, và có chặng chỉ mở theo mùa. Đây là bản cập nhật tháng 9/2026, viết cho bạn nào lần đầu tự bay sang Trung Quốc nhập học.

ISL Education gom lại ở đây bốn thứ học viên hay hỏi trước ngày bay: thành phố nào có bay thẳng và hãng nào mạnh ở đâu, hành lý ký gửi được mấy kiện mấy ký, mang gì và bỏ gì trong vali, giấy tờ nào phải để trong túi xách tay chứ không được nhét vào hành lý ký gửi.

Bay thẳng Việt Nam đi Trung Quốc: thành phố nào có, sân bay nào

Bảng dưới đây trả lời một câu duy nhất: thành phố du học đó có chuyến bay thẳng từ Việt Nam hay không, và từ đầu nào. Bảng cố ý không ghi tên hãng cho từng chặng, không ghi số chuyến mỗi tuần và không ghi thời gian bay, vì ba thứ đó đổi theo mùa lịch bay và theo từng tuần, ghi ra là bạn sẽ tra hụt. Phần so sánh từng hãng nằm ngay ở mục sau.

Ghi nhận tại thời điểm cập nhật bài, tháng 9/2026. Tên hãng khai thác, tần suất và giờ bay chính xác nằm trên trang lịch bay của từng hãng hoặc trang thông tin chuyến bay của sân bay: hãy tra đúng ngày bay của bạn trước khi đặt vé, và tra lại một lần nữa trước ngày khởi hành.

Nếu bạn không ở Hà Nội hay TP.HCM thì đọc bảng theo cách khác. Các chặng bay thẳng Việt Nam đi Trung Quốc tập trung ở hai sân bay này, nên học viên miền Trung và các tỉnh thường bay nội địa ra Nội Bài hoặc Tân Sơn Nhất rồi nối chuyến quốc tế. Hai điều cần nhớ khi làm vậy: nếu hai chặng nằm trên hai mã đặt chỗ khác nhau thì bạn phải tự lấy hành lý và làm thủ tục lại, nên chừa dư ít nhất bốn tiếng; còn nếu mua được vé nội địa và quốc tế trên cùng một mã đặt chỗ thì hành lý thường được nối thẳng và hãng có trách nhiệm với bạn khi chặng đầu trễ. Đà Nẵng và một số sân bay khác có lúc mở chặng thẳng sang Trung Quốc theo mùa du lịch, nhưng đó là đường bay biến động, đừng xây kế hoạch nhập học quanh nó mà không tra lịch cụ thể.

Vài điểm đáng chú ý khi đọc bảng. Bắc Kinh có hai sân bay quốc tế: Thủ Đô (mã PEK) ở phía đông bắc và Đại Hưng (mã PKX) ở phía nam. Hai sân bay này cách nhau khá xa. Nếu trường bạn ở khu Hải Điến hay Triều Dương thì hạ PEK tiện hơn hẳn, còn trường ở phía nam thành phố thì PKX lại gần. Kiểm tra mã sân bay trong vé trước khi đặt xe đón, đây là lỗi hay gặp nhất của chuyến đầu tiên.

Thành Đô 成都 (Chéngdū) cũng có hai sân bay. Các chuyến thẳng từ Việt Nam hiện hạ ở Thiên Phủ (mã TFU), còn Song Lưu (mã CTU) chủ yếu phục vụ bay nội địa. Nếu bạn tra vé đi CTU mà không thấy chuyến thẳng thì không phải hệ thống lỗi, mà vì chặng thẳng nằm ở sân bay còn lại.

Nam Kinh 南京 (Nánjīng) cần đọc kỹ hơn một chút. Chặng từ TP.HCM có quanh năm, nhưng chặng từ Hà Nội là đường bay theo mùa, chỉ mở trong một số tháng nhất định. Nếu bạn ở miền bắc mà nhập học ở Nam Kinh, đừng mặc định lúc nào cũng có chuyến thẳng: tra đúng ngày bay của bạn, và tính sẵn phương án bay vào Thượng Hải rồi đi tàu cao tốc chặng cuối.

Nam Ninh 南宁 (Nánníng) là trường hợp đặc biệt: bay từ Hà Nội chỉ hơn một giờ, gần như bay nội địa, nhưng tần suất rất thấp. Nhiều bạn học ở Quảng Tây chọn đi đường bộ qua cửa khẩu rồi bắt tàu cao tốc, chi phí thấp hơn nhưng phải tự xoay hành lý nặng, nên cân nhắc nếu bạn mang hai vali lớn.

Du học Trung Quốc nên lựa chọn hãng hàng không nào? Bốn tiêu chí xếp theo thứ tự

Câu hỏi này hay bị trả lời sai vì người ta so suất ăn và ghế ngồi trước. Với một chuyến bay nhập học kéo dài một đến năm tiếng, thứ tự ưu tiên hợp lý là:

• Sân bay đến có đúng thành phố nhập học không. Một vé rẻ hơn vài triệu nhưng hạ ở thành phố khác, rồi phải bắt tàu cao tốc thêm bốn tiếng với hai vali, thường là lỗ. Tra mã sân bay trường yêu cầu trong thư mời trước.
• Hành lý ký gửi được bao nhiêu. Đây là yếu tố tốn tiền nhất và cũng dễ bị bỏ sót nhất. Chênh lệch giữa một kiện 23kg và hai kiện 23kg có thể lớn hơn chênh lệch giá vé giữa hai hãng.
• Giờ hạ cánh. Hạ cánh sau 22 giờ ở thành phố lạ, chưa có SIM Trung Quốc, chưa cài được ứng dụng gọi xe, là tình huống khó xoay nhất. Ưu tiên chuyến đến trong khoảng 9 giờ sáng tới 6 giờ chiều, nhất là chuyến đầu tiên.
• Điều kiện đổi và hoàn vé. Lịch nhập học có thể xê dịch, thị thực có thể ra chậm hơn dự kiến. Vé hạng rẻ nhất thường không đổi được hoặc phí đổi rất cao.

Dưới đây là mặt mạnh và điểm phải lưu ý của từng hãng mà du học sinh Việt Nam hay gặp trên chặng này. Đây là phần định tính để bạn biết đường mà so sánh, còn chặng cụ thể hãng nào khai thác thì vẫn phải mở lịch bay của chính hãng đó.

Một khác biệt nữa giữa hai nhóm hãng, nhỏ nhưng ảnh hưởng thật tới chuyến đầu tiên: ở quầy làm thủ tục tại Nội Bài và Tân Sơn Nhất, hãng Việt Nam có nhân viên nói tiếng Việt và hướng dẫn được cho bạn nào lần đầu bay quốc tế. Với hãng Trung Quốc, giao tiếp ở quầy và trên máy bay chủ yếu bằng tiếng Trung và tiếng Anh, thông báo đổi cửa ra máy bay đôi khi chỉ phát bằng tiếng Trung. Nếu tiếng Trung của bạn còn yếu, hãy chụp màn hình mã chuyến bay và ra cửa sớm hơn bình thường.

Bay thẳng hay quá cảnh: khi nào chấp nhận nối chuyến

Nguyên tắc cho chuyến nhập học đầu tiên: ưu tiên bay thẳng, kể cả khi đắt hơn một chút. Lý do không nằm ở tiện nghi mà ở rủi ro. Bạn đang mang theo bản gốc thư mời, mẫu JW202, hồ sơ khám sức khoẻ, bằng cấp đã chứng nhận. Mỗi lần đổi máy bay là một lần hành lý có thể đi lạc và một lần bạn phải tự xử lý bằng ngoại ngữ ở sân bay lạ.

Có ba tình huống chấp nhận nối chuyến. Thứ nhất, thành phố nhập học không có chuyến thẳng từ Việt Nam, ví dụ nhiều trường ở Sơn Đông, Cát Lâm, Hắc Long Giang. Thứ hai, chặng thẳng chỉ bay vài chuyến mỗi tuần và không khớp ngày làm thủ tục nhập học của trường. Thứ ba, chênh lệch giá quá lớn và bạn đi cùng người thân hoặc cùng nhóm bạn.

Khi buộc phải nối chuyến, phân biệt rõ hai kiểu. Nối chuyến trong nội địa Trung Quốc, ví dụ hạ Quảng Châu rồi bay tiếp Nam Kinh: bạn phải làm thủ tục nhập cảnh, lấy hành lý ký gửi, qua hải quan rồi gửi lại hành lý cho chặng sau. Việc này tốn thời gian, nên chừa tối thiểu ba tiếng giữa hai chuyến, và tránh đặt hai vé rời của hai hãng khác nhau nếu có thể.

Nối chuyến qua nước hoặc vùng lãnh thổ thứ ba, ví dụ qua Hồng Kông, Đài Bắc, Seoul hay Bangkok, thì phải kiểm tra ba điều trước khi bấm đặt vé. Một, hộ chiếu Việt Nam có được quá cảnh tại điểm đó mà không cần thị thực hay không, và điều kiện miễn là gì: nhiều nơi chỉ miễn khi bạn không rời khu vực cách ly, hoặc chỉ miễn khi hai chặng nằm trên cùng một mã đặt chỗ. Nguồn chuẩn là trang của cơ quan quản lý xuất nhập cảnh nơi quá cảnh, cộng với xác nhận của hãng bay lúc đặt vé. Hai, hành lý có được nối thẳng tới điểm cuối hay không, hay bạn phải lấy ra làm lại thủ tục. Ba, nếu điểm dừng nằm trong lãnh thổ Trung Quốc thì đừng mặc định hộ chiếu Việt Nam được hưởng các diện quá cảnh miễn thị thực mà Trung Quốc đang áp dụng: danh sách quốc tịch và danh sách cửa khẩu được áp dụng đều có giới hạn và có thay đổi, phải tra lại theo đúng thời điểm bạn bay. Ba câu này hỏi thẳng hãng khi đặt vé, đừng suy đoán.

Một chi tiết nhỏ nhưng hay gây mất chuyến: nếu hai chặng nằm trên hai mã đặt chỗ riêng biệt, hãng chặng sau không có nghĩa vụ chờ bạn khi chặng trước trễ. Vé nối chuyến trên cùng một mã đặt chỗ mới được bảo vệ.

Hành lý ký gửi được bao nhiêu kg: so sánh bốn hãng du học sinh hay bay

Mức hành lý phụ thuộc cả vào khu vực đường bay lẫn hạng vé bạn mua, nên phần này bắt buộc phải kiểm tra trên trang của chính hãng trước ngày bay. Dưới đây là mức cho hạng phổ thông trên chặng Việt Nam đi Trung Quốc, ghi nhận tại thời điểm cập nhật bài.

• Vietnam Airlines: chặng giữa Việt Nam và Trung Quốc, Hồng Kông, Đài Loan, Hàn Quốc, hạng Phổ thông được 1 kiện 23kg, tổng ba chiều của một kiện không quá 158cm. Hãng ghi mức theo cặp nước chứ không theo nhãn khu vực, nên đừng nghe kinh nghiệm của anh chị đi Mỹ hay châu Âu rồi áp cho chuyến đi Trung Quốc.
• China Southern: hạng phổ thông chặng Đông Nam Á đi Trung Quốc, bao gồm Hồng Kông, Macao và Đài Loan, được 1 kiện 23kg, tổng ba chiều không quá 158cm. Đáng chú ý hơn là hành lý xách tay: hãng giới hạn thấp hơn mức 7kg quen thuộc của hãng Việt Nam và khống chế cả tổng ba chiều của kiện xách tay, nên đừng đóng xách tay theo thói quen cũ rồi bị bắt ký gửi ngay tại cửa ra máy bay.
• China Eastern: nhóm đường bay Đông Nam Á, hạng phổ thông tiêu chuẩn được 1 kiện 23kg, ba chiều không quá 158cm. Hạng vé phổ thông cơ bản không kèm kiện ký gửi miễn cước nào, đây là mức dứt khoát chứ không phải tuỳ trường hợp, nên khi đặt vé giá rẻ phải đọc kỹ dòng mô tả hạng vé.
• Vietjet: hãng phân mức ký gửi theo hạng vé, hạng thấp nhất không kèm kiện ký gửi miễn cước nào, các hạng cao hơn kèm mức ký gửi tăng dần. Hãng bán thêm gói ký gửi mua trước, rẻ hơn mua tại quầy. Con số chính xác theo từng hạng vé nằm trên trang quy định hành lý của hãng và đổi khá thường xuyên, nên tra đúng hạng vé bạn định mua trước khi so giá. Nếu bạn mang hai vali du học mà đặt hạng rẻ nhất, giá vé ban đầu sẽ đội lên đáng kể sau khi cộng gói hành lý.

Hai con số đáng nhớ trên chặng này: mỗi kiện ký gửi hạng phổ thông tối đa 23kg, và tổng ba chiều mỗi kiện tối đa 158cm. Tổng ba chiều là dài cộng rộng cộng cao, không phải chiều cao vali, nên một chiếc vali cỡ lớn quen gọi là 28 inch (cao khoảng 71cm) đã nằm khá sát trần này khi cộng cả bề rộng và bề dày. Hành lý xách tay thì không có con số chung: hãng Việt Nam thường cho khoảng 7kg, còn một số hãng Trung Quốc quy định thấp hơn và giới hạn thêm kích thước, nên phải tra theo đúng hãng bạn bay.

Một câu chốt cho cả mục này: những mức trên là để bạn biết đường mà so sánh, không phải cam kết. Mức áp dụng thật cho vé của bạn được in trong email xác nhận đặt chỗ, hãy đọc ở đó trước khi đóng vali. Và phí hành lý quá cước mua tại quầy luôn đắt hơn nhiều so với mua trước trên website.

Vé sinh viên và hành lý bổ sung cho du học sinh

Vài hãng Trung Quốc có chính sách hành lý riêng cho du học sinh. Đây cũng là chỗ dễ hiểu nhầm nhất, và hiểu nhầm thì tốn tiền thật ngay tại quầy.

China Southern có chính sách cộng thêm một kiện ký gửi cho hành khách là du học sinh, nhưng quy chế hành lý của hãng liệt kê cụ thể danh mục hành trình được hưởng ở hạng phổ thông, và danh mục đó không bao gồm chặng Việt Nam đi Trung Quốc. Kết luận thực tế: đừng tính kiện thứ hai vào kế hoạch đóng đồ cho chuyến nhập học. Nếu vẫn muốn hỏi cho chắc, hãy hỏi phòng vé về đúng số hiệu chuyến và hạng vé của bạn, và hỏi trước khi mua chứ không phải sau.

Còn một điểm hay bị nhầm về khâu áp dụng, cần nhớ kể cả khi bạn bay chặng khác của hãng này: hồ sơ chứng minh du học sinh, gồm bản chụp hộ chiếu, thị thực và giấy chứng minh đang học, phải nộp ngay lúc mua vé qua phòng vé hoặc đại lý uỷ quyền để hãng xác nhận mức hành lý vào hệ thống. Quầy check-in chỉ hậu kiểm giấy tờ chứ không cấp mới ưu đãi, nên ra sân bay mới khai là muộn.

China Eastern có nhóm hành khách sinh viên được hưởng mức hai kiện ký gửi, mỗi kiện không quá 23kg và ba chiều không quá 158cm, áp dụng cho hành khách trên 12 tuổi mua các hạng vé phổ thông đủ điều kiện. Hạng vé phổ thông cơ bản thường không nằm trong diện này. Điều kiện chi tiết và danh mục đường bay được áp dụng có thay đổi theo thời điểm, nên hãy mở trang chính sách của hãng theo đúng chặng và đúng hạng vé của bạn trước khi tính vào kế hoạch.

Ba lưu ý thực tế khi xin ưu đãi sinh viên. Một, hãy coi mặc định là phải khai và nộp bản chụp giấy tờ ngay lúc đặt vé, vì đó là khâu mà nhiều hãng bắt buộc, còn khai muộn thì không cứu được. Hai, vẫn mang bản gốc giấy tờ đã dùng để khai ra sân bay, nhân viên quầy có quyền yêu cầu xuất trình. Ba, ưu đãi gắn với chặng bay chứ không gắn với người, nên chặng về nghỉ hè có thể không được hưởng nếu điểm đi và điểm đến không thoả điều kiện.

Về vé sinh viên giảm giá, các hãng bay Việt Nam và Trung Quốc trên chặng này thường không có mức giá riêng cho sinh viên theo kiểu vé sinh viên đường dài đi châu Âu. Thứ bạn có thể được lợi là hành lý, không phải giá vé. Đừng mua qua nguồn hứa hẹn giá sinh viên đặc biệt mà không phải đại lý chính thức.

Mua vé lúc nào rẻ: mùa cao điểm và cách canh giá

Giá vé chặng Việt Nam đi Trung Quốc biến động rất mạnh theo ngày và theo mùa, nên ISL Education không ghi con số cụ thể ở đây: bất kỳ mức giá nào viết ra cũng sẽ sai sau vài tuần, và bạn sẽ mang con số sai đó đi so sánh. Thứ ổn định hơn là tương quan giữa các nhóm hãng và quy luật mùa.

Về tương quan giá, nhóm hãng giá rẻ thường có mức khởi điểm thấp nhất nhưng chưa gồm hành lý ký gửi, nên phải cộng gói hành lý vào rồi mới so. Nhóm hãng truyền thống của cả Việt Nam và Trung Quốc thường hiển thị cao hơn nhưng đã kèm sẵn một kiện ký gửi và điều kiện đổi vé thoáng hơn, nên khoảng cách thật hẹp hơn nhiều so với con số đầu tiên bạn nhìn thấy. Nhóm quá cảnh đôi khi rẻ bất ngờ nhưng đắt thời gian và thêm rủi ro nối chuyến. Với chuyến nhập học mang hai vali, cách so đúng là cộng giá vé với gói hành lý rồi mới xếp hạng.

Các đợt cao điểm khiến giá đội lên rõ rệt, lặp lại hằng năm:

• Cuối tháng 8 tới giữa tháng 9: mùa nhập học kỳ mùa thu, cũng là lúc đông du học sinh Việt Nam bay nhất. Đây là khoảng bạn buộc phải bay nếu nhập học kỳ thu, nên đặt vé ngay khi cầm chắc thị thực, lý tưởng là trước sáu tới tám tuần. Nếu bạn đọc bài này sau giữa tháng 9 thì mốc áp dụng cho bạn là kỳ mùa xuân hoặc kỳ thu năm sau.
• Kỳ mùa xuân: nhập học thường rơi vào khoảng cuối tháng 2 tới đầu tháng 3, sát ngay sau Tết Âm lịch. Vé của kỳ này dễ chịu hơn kỳ thu, nhưng phải tránh đúng đợt cao điểm Tết ở ngay trước đó.
• Quanh Tết Âm lịch, tiếng Trung gọi là 春节 (chūnjié: Tết Âm lịch): khoảng ba tuần trước và ba tuần sau Tết là đợt di chuyển lớn nhất Trung Quốc trong năm, vé cả hai chiều đều căng. Ngày Tết trôi theo lịch âm nên đổi khá nhiều giữa các năm, tra lịch âm của đúng năm bạn bay trước khi đặt.
• Tuần lễ đầu tháng 10: kỳ nghỉ Quốc khánh 国庆节 (guóqìngjié: Quốc khánh), giá vé nội địa và quốc tế đều tăng.
• Tháng 6 và tháng 7: mùa nghỉ hè, học sinh về nước và đi du lịch cùng lúc.

Ngược lại, khoảng tháng 3 tới tháng 5 và khoảng tháng 11 tới giữa tháng 12 thường dễ thở hơn. Cách canh giá hợp lý cho chuyến nhập học: mở theo dõi giá ngay khi có thư mời, đặt vé khi thị thực đã cầm chắc trong tay, và đừng đợi tới tuần cuối vì vé quốc tế mua sát ngày gần như luôn đắt hơn. Khi so sánh, hãy so tổng chi phí gồm giá vé cộng gói hành lý cộng chi phí di chuyển từ sân bay về trường. Và luôn đối chiếu lại giá trên trang chính thức của hãng trước khi thanh toán ở bất kỳ kênh nào khác.

Đóng hành lý du học Trung Quốc: mang gì, bỏ gì

Nguyên tắc chung: Trung Quốc sản xuất gần như mọi thứ, mua tại chỗ vừa rẻ vừa nhanh. Thứ đáng mang từ Việt Nam là những gì khó mua, cần đúng chuẩn Việt Nam, hoặc cần dùng ngay trong tuần đầu khi bạn chưa mở được tài khoản thanh toán nội địa.

Vài cách đóng vali đáng làm. Chia đồ thành ba lớp: túi xách tay giữ giấy tờ và đồ dùng 24 giờ đầu, một vali chứa đồ cần ngay trong tuần đầu, vali còn lại chứa đồ dùng dài hạn. Nếu hành lý ký gửi thất lạc, bạn vẫn sống được vài ngày. Chụp ảnh toàn bộ giấy tờ quan trọng và lưu vào email của bạn, phòng khi bản giấy gặp sự cố. Dán nhãn tên, số điện thoại và địa chỉ trường lên cả hai mặt vali. Cân thử vali ở nhà bằng cân hành lý cầm tay trước khi ra sân bay.

Về khí hậu, đừng đóng vali theo cảm giác thời tiết Việt Nam. Miền bắc Trung Quốc như Bắc Kinh, Cát Lâm, Hắc Long Giang lạnh sâu vào mùa đông và có sưởi trong nhà, nên mang áo mỏng nhẹ để mặc lớp trong còn áo khoác ngoài mua tại chỗ sẽ hợp hơn. Khu vực Thượng Hải, Nam Kinh, Vũ Hán mùa đông ẩm và nhiều nơi không có sưởi trung tâm, cảm giác lạnh buốt hơn số nhiệt độ hiển thị. Hãy tra dự báo thời tiết của đúng thành phố nhập học vào đúng tháng bạn bay.

Hải quan Trung Quốc: thuốc, thực phẩm và tiền mặt

Đồ ăn nhà làm là nhóm hay bị giữ lại tại cửa hải quan nhất, và cũng là nhóm mà người mang thường không biết là đang mang đồ cấm.

Thực phẩm bị cấm mang vào. Danh mục cấm nhập cảnh của Trung Quốc bao gồm thịt và các sản phẩm từ thịt dù sống hay đã nấu chín, sản phẩm thuỷ sản có nguồn gốc động vật, sữa và chế phẩm từ sữa nguồn gốc động vật, trứng và chế phẩm từ trứng, mỡ động vật, cùng với trái cây tươi, rau tươi, hoa cắt cành, hạt giống, cây giống và lá thuốc lá. Nghĩa là chà bông thịt, khô bò, khô gà, giò chả, xúc xích, trứng muối đều thuộc diện bị thu giữ, và hạt nêm vị heo hay vị gà cũng là sản phẩm nguồn gốc thịt chứ không phải gia vị thuần chay. Nếu bị phát hiện mà không khai báo, hàng bị tịch thu và trường hợp nặng có thể bị xử lý theo quy định. Khai báo chủ động giúp bạn tránh bị xem là cố tình che giấu, nhưng không bảo đảm được miễn phạt: quyết định thuộc về cán bộ hải quan, và riêng nhóm hàng thuộc diện kiểm dịch thì mức xử lý có thể áp bất kể bạn có khai hay không. Cách chắc chắn duy nhất là không mang. Gia vị khô đóng gói công nghiệp còn nguyên nhãn và không chứa thành phần động vật thì an toàn hơn nhiều so với đồ nhà làm.

Thuốc men. Thuốc thông thường cho nhu cầu cá nhân được mang theo với số lượng hợp lý, chịu sự giám sát của hải quan. Hãy giữ thuốc trong vỏ hộp gốc còn nhãn ghi rõ tên thuốc, liều dùng và hạn sử dụng, kèm đơn thuốc bản gốc hoặc bản dịch tiếng Anh. Trước khi đóng vali, kiểm tra hoạt chất chứ đừng kiểm tra theo tên thương mại: nhiều loại thuốc cảm bán không cần đơn ở Việt Nam có chứa pseudoephedrine hoặc codeine, thuốc giảm đau có thể chứa tramadol, và đây là các hoạt chất bị kiểm soát tại Trung Quốc. Mang nhầm nhóm này không dừng ở mức bị tịch thu: hàng có thể bị xem xét theo quy định về chất bị kiểm soát.

Với thuốc thuộc nhóm gây nghiện và hướng thần, quy định chặt hơn nhiều: người mang phải xuất trình giấy chẩn đoán do cơ sở y tế cấp cùng giấy tờ tuỳ thân hợp lệ, và lượng mang theo bị giới hạn theo số ngày dùng, tính trong phạm vi tối đa của một đơn thuốc. Định mức cụ thể cho từng dạng bào chế thay đổi theo văn bản hướng dẫn và theo nhóm hoạt chất, nên đừng tự suy ra định mức từ kinh nghiệm truyền miệng. Nếu bạn đang điều trị dài hạn bằng nhóm thuốc này, hãy hỏi trước bệnh viện quốc tế ở thành phố nhập học về khả năng kê đơn tại chỗ, và hỏi cơ quan hải quan Trung Quốc về thủ tục mang theo, trước ngày bay chứ không phải tại sân bay.

Tiền mặt. Cả hai đầu đều có ngưỡng khai báo. Phía Trung Quốc, mức được công bố lâu nay là tiền mặt nhân dân tệ vượt 20.000 tệ hoặc ngoại tệ tiền mặt quy đổi vượt 5.000 đô la Mỹ thì phải khai báo với hải quan khi nhập cảnh. Phía Việt Nam cũng có ngưỡng khai báo riêng khi bạn xuất cảnh mang theo ngoại tệ tiền mặt hoặc tiền đồng. Hai ngưỡng này có thể được điều chỉnh, nên hãy tra mức hiện hành trên trang của cơ quan hải quan hai nước hoặc hỏi ngân hàng trước ngày bay, và nếu định mang lượng lớn thì hỏi ngân hàng luôn về giấy tờ cần có.

Thực tế thì mang quá nhiều tiền mặt sang cũng bất tiện, vì Trung Quốc gần như không dùng tiền mặt trong sinh hoạt hằng ngày. Nhưng đừng rút xuống còn vài ngày: mở tài khoản ngân hàng tại Trung Quốc cho sinh viên nước ngoài thường đòi thẻ cư trú, mà thẻ cư trú lại phải xin trong 30 ngày đầu rồi còn chờ ra kết quả. Khoảng trống từ lúc hạ cánh tới lúc có tài khoản nội địa để liên kết ví điện tử thường kéo dài vài tuần. Vậy nên hãy mang đủ tiền mặt cho vài tuần đầu, chuẩn bị sẵn một thẻ quốc tế dùng được ở nước ngoài và một kênh nhờ người nhà chuyển tiền, rồi mới tính chuyện chuyển khoản lớn sau khi có tài khoản.

Đồ dùng cá nhân. Hải quan Trung Quốc có ngưỡng miễn thuế cho đồ dùng cá nhân hành khách mang theo, phân biệt giữa khách thường trú và không thường trú, với điều kiện là tự dùng và số lượng hợp lý; phần vượt ngưỡng bị tính thuế, riêng vật phẩm đơn chiếc không thể chia tách thì tính thuế toàn bộ. Mức tiền cụ thể nằm trong công bố của Tổng cục Hải quan Trung Quốc và có thể được sửa đổi, nên tra lại trên trang của cơ quan này trước ngày bay nếu bạn định mang đồ giá trị lớn. Quần áo, sách vở, đồ dùng học tập đã qua sử dụng của một du học sinh bình thường không gây vấn đề gì. Nhưng nếu bạn mang máy tính xách tay mới nguyên hộp, điện thoại mới nguyên seal hay nhiều món hàng giống nhau, hãy chuẩn bị tinh thần bị hỏi và nên bóc hộp, dùng trước ở nhà.

Giấy tờ phải cầm tay khi bay: JW202, thư mời, visa, khám sức khoẻ

Quy tắc duy nhất cần nhớ: toàn bộ giấy tờ dưới đây nằm trong túi xách tay, không bao giờ nằm trong vali ký gửi. Vali có thể đi lạc, giấy tờ thì không được phép đi lạc.

• Hộ chiếu còn hạn kèm thị thực du học đã dán. Thị thực X1 dành cho khoá học trên 180 ngày, X2 dành cho khoá học từ 180 ngày trở xuống. Lưu ý X1 thường chỉ cho nhập cảnh một lần, nên đừng rời Trung Quốc về nước dịp lễ trước khi lấy được thẻ cư trú. Với X2, nếu khoá học dài hơn thời hạn lưu trú ghi trên thị thực thì phải xin gia hạn tại cơ quan quản lý xuất nhập cảnh trước khi hết hạn, không có chuyện tự động gia hạn.
• Thư mời nhập học bản gốc, tiếng Trung là 录取通知书 (lùqǔ tōngzhīshū: giấy báo trúng tuyển). Mang cả bản gốc lẫn một bản sao.
• Mẫu JW202 bản gốc, là giấy xác nhận dành cho sinh viên nước ngoài học tự túc. Mẫu JW201 chỉ cấp cho người đã trúng học bổng Chính phủ Trung Quốc, và đây là diện có chỉ tiêu, có hạn nộp theo từng năm: loại A đi qua kênh đề cử của Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam chứ không nộp thẳng cho trường, còn loại B do trường cấp theo chỉ tiêu riêng và chỉ dành cho bậc thạc sĩ và tiến sĩ. Dù bạn cầm mẫu nào, đây cũng là giấy tờ bắt buộc để xin thị thực và để làm thủ tục nhập học cùng thẻ cư trú sau này, mất là rất phiền.
• Hồ sơ khám sức khoẻ dành cho người nước ngoài, tiếng Trung là 外国人体格检查记录 (wàiguórén tǐgé jiǎnchá jìlù: bản ghi khám sức khoẻ người nước ngoài), kèm phim chụp X quang và các phiếu kết quả xét nghiệm. Phải khám tại cơ sở kiểm dịch y tế quốc tế được chỉ định chứ không phải phòng khám thông thường, hồ sơ phải có dấu giáp lai trên ảnh và đủ bộ kết quả, nếu không phía Trung Quốc có quyền từ chối và bắt khám lại tại chỗ. Mẫu này thường được tính hạn sáu tháng, và điều quan trọng là hồ sơ phải còn hạn vào lúc bạn làm thẻ cư trú, tức khoảng một tháng sau khi nhập cảnh, chứ không phải chỉ còn hạn vào ngày bay. Hãy hỏi lại trường về yêu cầu cụ thể, vì một số trường vẫn tổ chức khám lại sau nhập học bất kể hồ sơ còn hạn.
• Bằng tốt nghiệp, học bạ và bảng điểm cùng các giấy tờ học thuật mà trường yêu cầu nộp bản gốc khi nhập học.
• Khâu chứng nhận giấy tờ học thuật: dịch công chứng thôi thường chưa đủ. Tuỳ yêu cầu của trường và của cơ quan quản lý xuất nhập cảnh, bằng cấp và bảng điểm có thể phải qua hợp pháp hoá lãnh sự, hoặc qua thủ tục chứng nhận apostille theo Công ước La Hay. Đây là khâu hay bị bỏ sót nhất và làm bù từ Trung Quốc thì rất mất thời gian, nên hãy hỏi thẳng phòng sinh viên quốc tế của trường xem họ yêu cầu dạng nào, rồi kiểm tra thủ tục hiện hành với Cục Lãnh sự trước khi bay.
• Ảnh thẻ nền trắng, nên mang dư khoảng mười tấm vì thủ tục nhập học, làm thẻ sinh viên, đăng ký ký túc xá và làm thẻ cư trú đều cần.
• Biên lai đóng phí nếu trường đã yêu cầu chuyển khoản trước, cùng thông tin ký túc xá hoặc địa chỉ nơi ở.
• Thông tin liên hệ khẩn: số điện thoại cán bộ phụ trách sinh viên quốc tế của trường, viết ra giấy chứ đừng chỉ lưu trong máy.

Thêm một cách làm đáng học: chuẩn bị một bìa nhựa mỏng đựng riêng nhóm giấy tờ này và để trên cùng trong ba lô. Khi hải quan hoặc nhân viên xuất nhập cảnh hỏi, bạn rút ra trong vài giây thay vì lục tung ba lô giữa hàng người chờ phía sau.

Sau khi hạ cánh: đăng ký tạm trú 24 giờ và thẻ cư trú 30 ngày

Xuống máy bay chưa phải là xong. Có hai mốc thời gian mang tính pháp lý mà du học sinh bắt buộc phải nhớ.

Mốc 24 giờ: đăng ký tạm trú. Theo Luật Quản lý xuất nhập cảnh của Trung Quốc, người nước ngoài lưu trú tại khách sạn thì khách sạn làm thủ tục đăng ký giúp khi nhận phòng. Còn người nước ngoài cư trú hoặc lưu trú tại nơi ở không phải khách sạn thì bản thân người đó hoặc người cho ở phải làm thủ tục đăng ký với cơ quan công an nơi cư trú trong vòng 24 giờ kể từ khi đến. Ký túc xá trường thường làm giúp bạn, nhưng bạn vẫn phải xác nhận là đã làm và giữ lấy phiếu đăng ký tạm trú, vì giấy này cần cho bước làm thẻ cư trú. Nếu bạn thuê nhà ngoài, đây là việc của bạn. Không đăng ký đúng quy định có thể bị cảnh cáo và phạt tiền theo điều khoản xử phạt của chính luật này.

Mốc 30 ngày: đổi thị thực X1 sang thẻ cư trú. Người mang thị thực X1 phải làm thủ tục xin giấy phép cư trú 居留许可 (jūliú xǔkě: giấy phép cư trú) tại cơ quan quản lý xuất nhập cảnh địa phương trong vòng 30 ngày kể từ ngày nhập cảnh. Trường sẽ hướng dẫn và thường tổ chức đi theo đoàn, nhưng trách nhiệm cuối cùng vẫn thuộc về bạn. Bỏ lỡ mốc này dẫn tới tình trạng cư trú không hợp lệ, xử lý rất mất thời gian. Người mang thị thực X2 cho khoá ngắn hạn thì không phải đổi thẻ cư trú, chỉ cần lưu trú trong thời hạn ghi trên thị thực và xin gia hạn nếu khoá học kéo dài hơn.

Ngoài hai mốc trên, ba việc nên làm sớm. Một, mua SIM Trung Quốc. Đăng ký SIM cho người nước ngoài phải làm theo chế độ thực danh 实名制 (shímíngzhì: đăng ký bằng tên thật) với hộ chiếu, và quầy ở sân bay thường chỉ bán gói ngắn hạn cho khách du lịch. Gói chính thức dùng lâu dài nên đăng ký tại cửa hàng nhà mạng gần trường, có nơi còn yêu cầu thêm giấy xác nhận sinh viên hoặc phiếu đăng ký tạm trú, nên hỏi phòng sinh viên quốc tế trước khi đi. Hai, cài ứng dụng bản đồ và gọi xe dùng được tại Trung Quốc ngay khi có mạng. Ba, báo về nhà rằng bạn đã hạ cánh an toàn: mạng xã hội và ứng dụng quen thuộc ở Việt Nam có thể không truy cập được bình thường tại Trung Quốc, nên hãy thống nhất trước với gia đình một kênh liên lạc dự phòng.

Câu hỏi thường gặp

Du học Trung Quốc nên lựa chọn hãng hàng không nào cho chuyến nhập học đầu tiên?
Lựa chọn theo thứ tự: hãng có chuyến thẳng tới đúng sân bay của thành phố nhập học, rồi tới mức hành lý ký gửi, rồi tới giờ hạ cánh ban ngày, cuối cùng mới tới giá vé. Với Bắc Kinh, Thượng Hải và Quảng Châu, bạn có cả nhóm hãng Việt Nam là Vietnam Airlines và Vietjet lẫn nhóm hãng Trung Quốc gồm Air China, China Southern, China Eastern, nhưng không phải hãng nào cũng bay tới cả ba thành phố: mở lịch bay của từng hãng cho đúng chặng của bạn. Với Thành Đô, Nam Kinh, Côn Minh hay Nam Ninh thì lựa chọn hẹp hơn nhiều, riêng chặng Hà Nội đi Nam Kinh chỉ khai thác theo mùa.

Bay từ Việt Nam sang Trung Quốc được mang bao nhiêu kg hành lý ký gửi?
Mức phổ biến cho hạng phổ thông trên chặng Việt Nam đi Trung Quốc là 1 kiện tối đa 23kg, tổng ba chiều của một kiện không quá 158cm. Đây là mức Vietnam Airlines công bố cho chặng giữa Việt Nam và Trung Quốc, Hồng Kông, Đài Loan, Hàn Quốc, và cũng là mức China Southern công bố cho chặng Đông Nam Á đi Trung Quốc. Một số hạng vé không kèm kiện ký gửi miễn cước nào, chẳng hạn hạng thấp nhất của Vietjet và hạng phổ thông cơ bản của China Eastern. Mức áp dụng đúng cho vé của bạn nằm trong email xác nhận đặt chỗ, đọc ở đó trước khi đóng vali.

Du học sinh có được thêm hành lý miễn cước không?
Đừng mặc định là có. China Southern có chính sách cộng kiện cho du học sinh nhưng quy chế hành lý của hãng liệt kê cụ thể danh mục hành trình được hưởng, và chặng Việt Nam đi Trung Quốc không nằm trong danh mục đó, nên đừng tính kiện thứ hai vào kế hoạch đóng đồ. China Eastern có nhóm hành khách sinh viên trên 12 tuổi được hưởng mức cao hơn ở một số hạng vé phổ thông đủ điều kiện. Điểm chung: hồ sơ chứng minh du học sinh thường phải nộp ngay lúc mua vé qua phòng vé hoặc đại lý uỷ quyền, khai muộn ở quầy check-in thì không được cấp.

Mang đồ ăn Việt Nam sang Trung Quốc có bị giữ không?
Có, nếu là thịt và sản phẩm từ thịt, sản phẩm thuỷ sản nguồn gốc động vật, sữa và chế phẩm sữa, trứng và chế phẩm trứng, mỡ động vật, trái cây và rau tươi, hạt giống. Chà bông, khô bò, giò chả, trứng muối đều nằm trong diện bị thu giữ, và hạt nêm vị heo hay gà cũng là sản phẩm nguồn gốc thịt. Gia vị khô đóng gói công nghiệp còn nguyên nhãn và không chứa thành phần động vật thì an toàn hơn nhiều. Nếu lỡ mang, hãy chủ động khai báo: khai báo giúp bạn tránh bị xem là cố tình che giấu, nhưng không bảo đảm miễn phạt.

Giấy tờ nào bắt buộc cầm tay khi bay sang Trung Quốc nhập học?
Hộ chiếu kèm thị thực X1 hoặc X2, thư mời nhập học bản gốc, mẫu JW202 bản gốc (JW201 nếu bạn thuộc diện học bổng Chính phủ Trung Quốc), hồ sơ khám sức khoẻ dành cho người nước ngoài khám tại cơ sở kiểm dịch y tế quốc tế được chỉ định, bằng cấp và bảng điểm đã chứng nhận theo đúng dạng trường yêu cầu, ảnh thẻ nền trắng. Tất cả để trong túi xách tay, không ký gửi. Sau khi nhập cảnh, hoàn tất đăng ký tạm trú trong vòng 24 giờ nếu bạn không ở khách sạn, và người mang X1 phải xin thẻ cư trú trong vòng 30 ngày.